1
Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Siirt
2
Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Siirt
Abstract
In this study, it was aimed to determine the effects of different row spacing and sowing norms on forage and seed yield and some yield components in phacelia (Phacelia tanacetifolia Bentham). The study was carried out in the 2022-2023 vegetation period in Siirt province conditions. Three different row spacings (15, 30 and 45 cm) and three different sowing norms (1, 2 and 3 kg da-1) constitute the subject of the research. In the study, plant height, number of lateral branch per plant, number of leaves, green forage and hay yield, number of flower raceme per plant, inflorescences numbers per plant, number of floret per raceme and seed yield parameters were examined. As a result of statistical analysis, row spacing had significant effects on green forage (p<0.01) hay yield (p<0.05), and seed yield (p<0.05), and parameters effective on seed yield (p<0.01). Sowing rate applications significantly affected other parameters examined, except for the number of inflorescences. According to the research results, while green forage and hay yield decreased significantly as the row spacing increased, an increase was observed in the number of flower raceme, number of inflorescences and number of floret per raceme. Seed yield decreased significantly in wide row spacing (45 cm) compared to other row spacings. In parallel with the increase in the amount of seed used, the number of lateral branches and seed yield and parameters effective on seed yield decreased, while increases occurred in other parameters examined. In phacelia cultivation, it is recommended to plant plants with a distance between rows of 15 cm for forage and seed production; 3 kg da-1 sowing norm for forage production and 1 kg da-1 for seed.
Keywords
Phacelia,plant height,hay yield,number of flower raceme,inflorescences numbers
How to Cite
ÖZYAZICI, M. A., & AÇIKBAŞ, S. (2025). Effect of Row Spacing and Sowing Rate on Forage and Seed Yield and Some Yield Parameters in Phacelia (Phacelia tanacetifolia Bentham). ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 9(3), 712–725. https://doi.org/10.5281/zenodo.15795584
📄Akbay, F., Kamalak, A., Erol, C., 2020. Arı otu (Phacelia tanacetifolia Bentham)’nun vejatatif dönemlerinin ot verimine, besin madde içeriğine ve metan üretimine etkisi. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 23(4): 981-985.
📄Akdoğan, H.A., Kır, B., 2020. Farklı fosfor dozlarının arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham.)’nda tohum verimi ve diğer bazı özellikler üzerine etkileri. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Özel Sayı: 99-105.
📄Alatürk, F., Çınar, Ç., Gökkuş, A., 2021. Farklı sıra aralıklarının bazı yem bezelyesi çeşitlerinin verim ve kalitesi üzerine etkileri. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8(1): 53-57.
📄Anonim, 2023. Resmi İklim İstatistikleri-Siirt İli. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, (https://www.mgm.gov.tr/veri degerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx? k=A&m=SIIRT), (Erişim tarihi: 22.10.2023).
📄Atak, M., Kısa, Ö., Atış, İ., 2021. Ekim sıklığının buğday (Triticum sp.) genotiplerinin verim ve bazı kalite özelliklerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 26(2): 387-398.
📄Bakoğlu, A., Kutlu, M.A., 2006. Bingöl sulu şartlarında yetişen arı otunun (Phacelia tanecetifolia Benntham)’na uygulanan değişik sıra aralığının bazı tarımsal özelliklere ve arı merası olarak kullanılmasına etkisi üzerinde bir araştırma. Uludağ Arıcılık Dergisi, 6(1): 33-38.
📄Başbağ, M., Saruhan, V., Gül, İ., 2001. Diyarbakır koşullarında farklı tohumluk miktarlarının arıotu (Phacelia tanacetifolia Benth.)’nda bazı tarımsal özellikler üzerine etkisi. GAP 2. Tarım Kongresi, 24-26 Ekim 2001, Şanlıurfa, s. 985-992.
📄Bayram, G., Turgut, İ., Şenyiğit, E., 2017. İkinci ürün olarak yetiştirilen silajlık mısırda ekim şekilleri ile farklı bitki sıklıklarının verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20(Özel Sayı): 97-101.
📄Brant, V., Neckár, K., Pivec, J., Duchoslav, M., Holec, J., Fuksa, P., Venclová, V., 2009. Competition of some summer catch crops and volunteer cereals in the areas with limited precipitation. Plant, Soil and Environment, 55: 17-24.
📄Cebeci, G., Gökkuş, A., Alatürk, F., 2016. Farklı ekim sıklığının sakız fasülyesinde (Cyamopsis tetragonobla (L.) Taub.) ot verimi ve bazı verim özelliklerine etkisi. Alınteri, 30(B): 53-59.
📄Cherniavskih, V.I., Dumacheva, E.V., Gorbacheva, A.A., Vorobyova, O.V., Ermakova, L.R., 2018. The use of morphobiological characteristics in the selection of Phacelia tanacetifolia Benth. International Journal of Green Pharmacy, 12(2): 433-436.
📄Cusicanqui, J.A., Lauer, J.G., 1999. Plant density and hybrid ınfluence on corn forage yield and quality. Agronomy Journal, 91: 911-915.
📄Dağ, V., 2013. Farklı azot dozlarının arı otu (Phacelia tanacetifolia)'nda verim ve bazı tarımsal karakterlere etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
📄Djordjevic, N., Dinic, B., Grubic, G., Vuckovic, S., Simic, A., 2005. The quality and chemical composition of Phacelia tanacetifolia Benth. and lucerne silages. Integrating Efficient Grassland Farming and Biodiversity, Proceedings of the 13th International Occasional Symposium of the European Grassland Federation, Tartu, Estonia, 29-31 August, 10: 294-297.
📄Engels, W., Schulz. U., Rodle, M., 1994. Use of the Tübingen mix for bee pasture in Germany, p- 57–65. In A. Matheson (Ed.). Forage for Bees in an Agricultural Landscape. International Bee Research Association, Cardiff, UK.
📄Erkovan, Ş., İleri, O., Erkovan, H.İ., Koç, A., 2020. Eskişehir ekolojisinde uygun ekim zamanı ve ekim sıklığının yem bezelyesinin yaş ot verimi ve bazı özelliklerine etkisi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 8(1): 225-232.
📄Ertürk, A., 2019. Kahramanmaraş koşullarında farklı azot ve fosfor dozlarının arı otu (Phacelia tanacetifolia Bentham)'nda verim ve bazı tarımsal karakterlere etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.
📄Genc Lermi, A., Palta, S., 2017. Effects of different sowing dates on flowering phenology of phacelia (Phacelia tanacetifolia Bentham). Fresenius Environmental Bulletin, 26(10): 6199-6204.
📄Genç Lermi, A., Palta, Ş., 2016. Arı otu bitkisinin sonbahar ekim periyodunda farklı ekim zamanlarının tohum verimi ve verim komponentleri üzerine etkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 26(3): 366-371.
📄Genç Lermi, A., Palta, Ş., 2017. İlkbahar ekim döneminde farklı ekim tarihlerinin arı otunun (Phacelia tanacetifolia Bentham) tohum verimi ile ilgili özellikleri üzerine etkileri. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(1): 143-149.
📄Geren, H., Kaymakkavak, D., 2007. Farklı sıra arası uzaklıklarının kimi arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham) çeşitlerinde ot verimi ile verim ve kalite özelliklerine etkileri. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 44(1): 71-85.
📄Geren, H., Avcioglu, R., Kaymakkavak, D., 2009. Effects of different row spacings on the seed yield and some other characteristics of phacelia (Phacelia tanacetifolia Bentham.) varieties. Journal of Food, Agriculture & Environment, 7(2): 383-386.
📄Gerhards, R., Schumacher, M., Merkle, M., Malik, W.A. Piepho, H.P., 2024. A new approach for modelling weed suppression of cover crops. Weed Research, 64(3): 219-226.
📄Gökalp, S., Topal, H., Yazıcı, L., Noyan, Ö.F., Karadağ, Y., 2021. Sıra aralığı ve tohum miktarlarının gazal boynuzu (Lotus corniculatus L.) ot verimi ve bazı kalite unsurları üzerine etkisi. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 31(1): 21-35.
📄Hakyemez, B.H., 2000. Çok yıllık yonca, korunga ve nohut geveninde bitki sıklığının yem verimine etkileri. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
📄Karadağ, Y., Büyükburç, U., 1999. Tokat koşullarında yetiştirilen arı otunun (Phacelia tanacetifolia Bentham) verim ve adaptasyonu üzerinde bir araştırma. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16(1): 155-169.
📄Karadağ, Y., Büyükburç, U., 2001. Arıotunda (Phacelia tanacetifolia Benth.) farklı sıra aralığının ot ve tohum verimlerine etkileri. Türkiye 4. Tarla Bitkileri Kongresi, Kongre Bildiriler Kitabı, 17-21 Eylül, Tekirdağ, s. 143-148.
📄Karadaş, S., 2008. Farklı ekim sıklıklarında ikinci ürün olarak ekilen sorgum x sudan otu melezinin verim ve bazı verim unsurlarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
📄Katar D., Katar, N., 2016. Determination of the effect of plant density on yield and yield components for two different coriander cultivars (Coriandrum sativum L.). Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 2(1): 33-42.
📄Katar, D., Katar, N., 2017a. Farklı sıra aralıklarında uygulanan ekim normlarının ketenciğin (Camelina sativa (L.) Crantz) verim ve verim unsurlarına etkisi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(1): 76-85.
📄Katar, D., Katar, N., 2017b. Eskişehir ekolojik koşullarında farklı karabuğday (Fagopyrum esculentum Moench) çeşidinde uygun ekim normunun belirlenmesi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 26(1): 31-39.
📄Kavut, Y.T., 2016. Kimi yonca (Medicago sativa L.) çeşitlerinde sıra arası mesafelerinin tohum verimi ve bazı verim özelliklerine etkisi üzerine bir araştırma. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(2): 40-45.
📄Kızıl, S., Arslan, N., 2003. Bazı çemen (Trigonella foenum-graecum L.) hatlarında farklı ekim normlarının verim ve verim özellikleri üzerine etkilerinin araştırılması. Tarım Bilimleri Dergisi, 9(4): 395-401.
📄Kliszcz, A., Puła, J., Mozdzen, K., Tatoj, A., Zandi, P., Stachurska-Swakon, A., Barabasz-Krasny, B., 2023. Wider use of honey plants in farming: Allelopathic potential of Phacelia tanacetifolia Benth. Sustainability, 15: 3061.
📄Kosolapov, V.M., Cherniavskih, V.I., Dumacheva, E.V., Konoplev, V.V., Tseiko, V.I., Markova, E.I., 2021. The search for source material of Phacelia tanacetifolia benth for breeding for fodder productivity. In: IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 901: 012006.
📄Kökten, K., Bakoğlu, A., Kavurmacı, Z., 2011. Elazığ koşullarında mürdümük (Lathyrus sativus L.)’te farklı sıra arasının tohum verimi ve verim öğeleri üzerine etkisi. Bingöl Ünversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 1(1): 37-42.
📄Köse, A., Bilir, Ö., 2017. Aspir bitkisinde (Carthamus tinctorius L.) farklı sıra arası mesafelerin ve ekim normunun taç yaprak verimi ve bazı bitkisel özellikler üzerine etkisi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(1): 40-47.
📄Kubíková, Z., Smejkalová, H., Hutyrová, H., Kintl, A., Elbl, J., 2022. Effect of sowing date on the development of lacy phacelia (Phacelia tanacetifolia Benth.). Plants, 11: 3177.
📄Küçüksemerci, O., Baytekin, H., 2017. Çanakkale koşullarında yetiştirilen şeker sorgumda ekim sıklığının verim ve kalite özelliklerine etkisi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(1): 95-100.
📄Okant, M., 2019. Arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham)’nda farklı tohum miktarlarının bitkisel özellikleri ile kalitesi üzerine etkisi. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 23(1): 47-51.
📄Orsi, S., Bionoi, A., 1987. Phacelia tanacetifolia: Its honey potential. Informatore Agrario, 43: 51-53.
📄Özel, A., Acar, R., 2020. Ekim normunun soya fasulyesinde (Glycine max L. Merrill) ot verimine etkileri. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 3(3): 141-147.
📄Özköse, A., Mülayim, M., Acar, R., 2015. Effect of row spacing on some yield and yield components of silage sorghum cultivars in Konya conditions. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 2(1): 10-18.
📄Özyiğit, Y., 2018. Antalya sahil koşullarında koca fiğ (Vicia narbonensis L.) yetiştiriciliği için uygun ekim normunun belirlenmesi. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 5(1): 72-78.
📄Petanidou, T., 2003. Introducing plants for bee-keeping at any cost?-Assessment of Phacelia tanacetifolia as nectar source plant under xeric Mediterranean conditions. Plant Systematics and Evolution, 238: 155-168.
📄Scavo, A., Fontanazza, S., Restuccia, A., Pesce, P.R., Abbate, C., Mauromicale, G., 2022. The role of cover crops in improving soil fertility and plant nutritional status in temperate climates, a review. Agronomy for Sustainable Development, 42: 93.
📄Şirin, M., Okant, M., 2021. Yem şalgamı (Brassica rapa L.)’nın farklı ekim zamanları ile farklı sıra aralıklarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. MAS Journal of Applied Sciences, 6(1): 49-57.
📄Tan, M., Kursun Kırcı, K., Dumlu Gul, Z., 2014. Effects of row spacing and seeding rate on hay and seed yield of Eastern Anatolian forage pea (Pisum sativum ssp. arvense L.) ecotype. Turkish Journal of Field Crops, 19(1): 96-100.
📄Tuncer, K., 2014. Farklı azot dozlarının arıotunun (Phacelia tanacetifolia Bentham) bitkisel özellikleri ve ot kalitesi üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Bozok Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yozgat.
📄Türk, M., 2005. Farklı ekim sıklıklarının korunganın (Onobrychis sativa L.) kuru ot ve ham protein verimi üzerine etkisi. Tarım Bilimleri Dergisi, 11(3): 292-298.
📄Türk, M., Alagöz, M., 2020. The effects of different nitrogen doses on seed yield and some agricultural characteristics of Phaselia (Phacelia tanacetifolia Bentham.). Turkish Journal of Science and Engineering, 2(2): 53-56.
📄Türk, M., Çelik, N., 2005. Farklı sıra araları ve tohum miktarlarının korunga (Onobrychis sativa L.)'nın tohum verimi üzerine etkileri. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 15(2): 43-57.
📄Türk, M., Çelik, N., 2006. The effects of different row spaces and seeding rates on the hay and crude protein yields of sainfoin onobrychis sativa. Journal of Agricultural Sciences, 12(02): 175-181.
📄Türk, Z., Polat, T., 2019. Diyarbakır ekolojik koşullarında farklı ekim zamanı ve ekim sıklığının nohut (Cicer arietinum L.)’un bazı tarımsal özelliklerine etkisi. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 6(1): 20-31.
📄Türkeç, A., Göksoy, A.T., Turan, Z.M., 1993. Kolzada en uygun ekim normunun saptanması üzerinde bir araştırma. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10: 163-172.
📄Uçar, H., Tansı, V., 1996. Çukurova koşullarında farklı ekim zamanı ve sıra aralığının arıotunun (Phacelia tanacetifolia Benth.) tane verimi ve arı mer’ası olarak kullanılması bakımından etkileri. Türkiye 3. Çayır-Mer’a ve Yem bitkileri Kongresi, Kongre Bildiriler Kongresi, 17-19 Haziran 1996, Erzurum, s. 415-421.
📄Wakweya, K., Dargie, R., Meleta, T., 2016. Effect of sowing date and seed rate on faba bean (Vicia faba L.,) growth, yield and components of yield at Sinana, Highland conditions of Bale, Southeastern Ethiopia. International Journal of Research in Agricultural Sciences, 3(1): 25-34.
📄Yavuz, H., Yiğit, A., Erekul, O., 2016. Farklı ekim sıklıklarının karabuğday'da (Fagopyrum esculentum Moench.) verim ve bazı tane kalitesi özelliklerine etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(2): 17-22.
📄Yılmaz, H., Albayrak, S., 2017. Eskişehir ekolojik koşullarında azotlu gübrelemenin arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham)’nun ot verimi üzerine etkileri. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 26(1): 96-103.
📄Yurtsever, N., 1984. Deneysel İstatistik Metotlar, T.C. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Yayınları, Genel Yayın No: 121, Teknik Yayın No: 56, Ankara.
📄Zuk-Gołaszewska, K., Wanic, M., Orzech, K., 2019. The role of catch crops in field plant production-A review. Journal of Elementology, 24: 575-587.
,
Semih AÇIKBAŞ
2