Article language:
ISPEC Journal of Agricultural Sciences e-ISSN 2717-7238 Open access
Makale Vol. 10, No. 1 (2026)

Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu

Characterization of Some Bread Wheat Lines and Parents in Yozgat Conditions

Author and affiliation details
DOI
10.5281/zenodo.18207621
Pages
81-93
Published
Licence
CC BY-NC 4.0

Abstract

Bu çalışmada; Türkiye, İtalya ve Ukrayna orijinli sekiz ekmeklik buğday çeşidi ile bunların melezlenmesinden elde edilmiş yedi hattın karakterizasyonunun yapılarak, incelenen özellikler bakımından ebeveyn çeşitlerle karşılaştırmalar yapılması amaçlanmıştır. Deneme; Yozgat’ta 2023-2024 yetiştirme döneminde, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre ve 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre genotiplerin başaklanma süresi 108.3-121.7 gün, bitki boyu 79.2-116.6 cm, bayrak yaprak ayası eni 1.28-1.59 cm, bayrak yaprak ayası boyu 10.8-19.4 cm, bayrak yaprak ayası alanı 10.95-21.97 cm2, bayrak yaprak kın uzunluğu 16.9-22.7 cm, çıplak üst boğum arası uzunluğu 11.8-23.9 cm, metrekarede fertil başak sayısı 323.3-573.3 adet, başak uzunluğu 7.7-11.5 cm, başakta başakçık sayısı 18.0-22.5 adet, kılçık uzunluğu 5.6-9.3 cm, başak sıklığı 19.7-25.8 adet 10 cm-1, başakta tane sayısı 30.0-54.5 adet, başak verimi 1.21-2.20 g, tane verimi 344.5-547.0 kg da-1, hasat indeksi %30.2-37.9, bin tane ağırlığı 31.9-44.7 g, hektolitre ağırlığı 78.5-82.2 kg, protein oranı %15.0-18.6 arasında belirlenmiştir. Ekmeklik buğday hatları 457.3 kg da-1 tane verimi ortalaması ile ebeveyn çeşitler ortalamasının (388.1 kg da-1) üzerinde performans göstermiştir. Tane verimi bakımından ebeveyn çeşitlerden Bayraktar 2000 ve Zlatoglava; hatlarda ise Hat-1, Hat-2, Hat-4 ve Hat-7 en yüksek değerleri gösteren genotipler olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, bu çalışmada kullanılan ekmeklik buğday hatlarının umut verici olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, farklı ekolojilerde ve daha fazla sayıda lokasyonda denemeler yapılması, genotiplerin performansı ve genotip × çevre interaksiyonları hakkında değerli bilgiler sağlayacaktır.

Keywords

References

46 references
  1. Abbas, B., Topal, A., 2017. Farklı kaynaklardan temin edilen ekmeklik buğday genotiplerinin verim ve verim unsurları yönünden değerlendirilmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, 5(2): 89-98.
  2. Akçura, M., 2006. Türkiye kışlık ekmeklik buğday genetik kaynaklarının karakterizasyonu. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  3. Aktas, B., 2022. Evaluation of yield performance and quality parameters of bread wheat cultivars cultivated in rainfed Central Anatolia. Journal of Animal and Plant Sciences, 32(4): 1035-1045.
  4. Aktaş, B., 2010. Kuru koşullar için ıslah edilmiş bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin karakterizasyonu. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  5. Aktaş, B., Endes, A., 2025. Reaction of bread wheat cultivars to black point and its inheritance in segregating F4 and F5 progenies. Journal of Crop Health, 77(1): 43.
  6. Aktaş, B., Gökdere, H.İ., 2025. Evaluation of grain yield, and quality characteristics of some bread wheat cultivars in different agro-ecological regions of Türkiye. Heliyon, 11(1): e41547.
  7. Aktaş, B., İkincikarakaya, S.Ü., 2019. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin verim ve verim unsurları ile glutenin ve gliadin bant desenlerinin belirlenmesi. Mediterranean Agricultural Sciences, 32(1): 85-93.
  8. Anonim, 2024a. Bitkisel üretim istatistikleri. Türkiye İstatistik Kurumu, http://www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 10.09.2025).
  9. Anonim, 2024b. Yerköy iklim verileri. Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
  10. Anonim, 2025. Milli Çeşit Listesi. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü, https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM (Erişim tarihi: 01.08.2025).
  11. Atlı, A., 1999. Buğday ve ürünleri kalitesi. Orta Anadolu’da Hububat Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu, Kongre Bildiriler Kitabı, 8-11 Haziran, Konya.
  12. Aydın, N., Demir, B., Güleç, T., Şermet, C., Bayramoğlu, H.O., Sayaslan, A. Mut, Z., 2021. Ekmeklik buğdayda geliştirilen rekombinant kendilenmiş hat populasyonunda kalite özellikleri için fenotipik ve genotipik değişim. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 36(3): 418-432.
  13. Aydoğan, S., Soylu, S., 2017. Ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve verim öğeleri ile bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 26(1): 24-30.
  14. Baharözü, E.A., 1992. Ekmeklik buğday çeşitlerinde verim ve verime etkili başlıca karakterler üzerine araştırmalar. Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
  15. Balkan, A. Gençtan, T., 2009. Bazı fotosentez organlarının ekmeklik buğdayda verim unsurları üzerine etkileri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 6(2): 137- 148.
  16. Chen, L., Xu, Z., Fan, X., Zhou, Q., Yu, Q., Liu, X., Liao, S., Jiang, S, Lin, D., Ma, F., Feng, B. Wang, T., 2022. Genetic dissection of quantitative trait loci for flag leaf size in bread wheat (Triticum aestivum L.). Frontiers in Plant Science, 13: 1047899.
  17. Çekiç, C., 2007. Kurağa dayanıklı buğday (Triticum aestivum L.) ıslahında seleksiyon kriteri olabilecek fizyolojik parametrelerin araştırılması. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  18. Doğan, Y., Kendal, E., 2012. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin tane verimi ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 29(1): 113-121.
  19. Dönmez, Ö., Aydemir, T., Aktaş, B., 2008. Arpada çeşit tanımlaması. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
  20. Eliş, S., Kızılgeçi, F., Sınır, E., Yıldırım, M., 2024. Yazlık ekimde ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin fizyolojik, kalite ve verim özelliklerinin belirlenmesi. ISPEC Tarım Bilimleri Dergisi, 8(3): 612-620.
  21. Erbas Kose, O.D., Mut, Z., Kardes, Y.M., Akay, H., 2023. Grain-bran quality parameters and agronomic traits of bread wheat cultivars. Turkish Journal of Field Crops, 28(2): 269-278.
  22. Geçit, H.H., 2016. Serin iklim tahılları (Buğday, Arpa, Yulaf, Triticale) (1. Baskı). Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Ankara.
  23. Güngör, H., Çakır, M.F. Dumlupınar, Z., 2022. İleri ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) hatlarının verim, verim unsuru ve kalite özellikleri bakımından değerlendirilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (35): 123-127.
  24. Güngör, H., Dumlupınar, Z., 2019. Bolu koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim, verim unsurları ve kalite yönünden değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6(1): 44-51.
  25. Kahrıman, F., Egesel, C.Ö., 2011. Farklı ekmeklik buğday çeşitlerinin agronomik ve kalite özellikleri bakımından değerlendirilmesi. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 1(1): 22-35.
  26. Karaca, Ö.F., 2024. Yozgat ili NDVI Yersel ve zamansal değişiminin uydu görüntüleri yardımıyla tespit edilmesi. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 3(2), 155-167.
  27. Karaman, M., 2022. GGE biplot tekniği ve scatter plot matrixi ile ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) genotip, verim ve verim komponentlerinin yorumlanması. Muş Alparslan Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(1): 931-937.
  28. Koç, S., Çifci, E.A., 2022. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) hat ve çeşitlerinin farklı çevrelerde bazı tarımsal özellikler yönünden incelenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 36(1): 103-118.
  29. Kün, E., 1988. Serin iklim tahılları. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Ankara.
  30. Mızrak, G., 2021. Topraktan sofraya buğday. Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Ankara.
  31. Mut, Z., Aydın, N., Bayramoğlu, H. O., Özcan, H., 2007. Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin verim ve başlıca kalite özelliklerinin belirlenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 22(2): 193-201.
  32. Mut, Z., Köse, Ö.D.E., Akay, H., 2017. Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin tane verimi ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 32(1): 85-95.
  33. Naneli, İ., Sakin, M.A., Kıral, A.S., 2015. Tokat-Kazova şartlarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32(1): 91-103.
  34. Özen, S., Akman, Z., 2015. Yozgat ekolojik koşullarında bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(1): 35-43.
  35. Özkan, R., 2022. Diyarbakır’da yağışa dayalı koşullarda yetiştirilen ileri kademe ekmeklik buğday hatlarının değerlendirilmesi. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 6(3): 583-590.
  36. Özsoy, B., Erbaş Köse, Ö.D., Kardeş, Y.M., 2023. Konya’da yağışa dayalı ve sulamalı koşullarda farklı sıra arası mesafelerin buğday çeşitlerine etkisi: II. Kalite özellikleri. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 7(3): 517-532.
  37. Öztürk, A., Akten, Ş., 1999. Some morpho-physiological characteristics of winter wheat and their effects on grain yield. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23(8): 409-422.
  38. Öztürk, İ., 2020. Flag leaf in bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes and association with yield and yield component under rainfed condition. International Journal of Innovative Approaches in Agricultural Research, 4(3): 328-339.
  39. Öztürk, İ., Korkut, K.Z., 2018. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinde farklı gelişme dönemlerindeki kuraklığın verim ve verim unsurlarına etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 15(2): 128-137.
  40. Sakin, M.A., Naneli, İ., Göy, A.G., Özdemir, K., 2015. Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin Tokat-Zile koşullarında verim ve verim komponentlerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32(3): 119-132.
  41. Şengün, B., 2006. Ekmeklik buğday yeni ıslah hatlarında bazı agronomik ve kalite özellikleri. Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
  42. Yang, D., Liu, Y., Cheng, H., Chang, L., Chen, J., Chai, S., Li, M., 2016. Genetic dissection of flag leaf morphology in wheat (Triticum aestivum L.) under diverse water regimes. BMC Genetics, 17: 94.
  43. Yıldırım, G.H., 2023. Yağışa dayalı koşullarda ileri ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) hatlarının uyum yeteneklerinin belirlenmesi. Doktora tezi, Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
  44. Yilmaz, H., Karatas, R., Demirel, F., Soysal, S., Türkoğlu, A., Yilmaz, A., Ciftci, V., 2024. Variations in protein, gluten, Zeleny sedimentation and yield of certain wheat (Triticum aestivum L.) cultivars under different climatic conditions. Euphytica, 220(12): 190.
  45. Yilmaz, H., Yilmaz, A., 2025. Hidden hunger in the age of abundance: the nutritional pitfalls of modern staple crops. Food Science & Nutrition, 13(2): e4610.
  46. Yorulmaz, L., Öner, M., Albayrak, Ö., Akıncı, C., 2023. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin kurak sezonda verim performansları. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(1): 125-137.

How to cite

APA

AKBABA, C. B., & AKTAŞ, B. (2026). Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 10(1), 81–93. https://doi.org/10.5281/zenodo.18207621

IEEE

C. B. AKBABA and B. AKTAŞ, “Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu,” ISPEC Journal of Agricultural Sciences, vol. 10, no. 1, pp. 81–93, 2026, doi: 10.5281/zenodo.18207621.

MLA

AKBABA, Can Berk, and Bekir AKTAŞ. “Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu.” ISPEC Journal of Agricultural Sciences, vol. 10, no. 1, 2026, pp. 81–93. https://doi.org/10.5281/zenodo.18207621.

Chicago

AKBABA, Can Berk, and Bekir AKTAŞ. 2026. “Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu.” ISPEC Journal of Agricultural Sciences 10 (1): 81–93. https://doi.org/10.5281/zenodo.18207621.

Harvard

AKBABA, C.B. and AKTAŞ, B. (2026) ‘Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu’, ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 10(1), pp. 81–93. doi: 10.5281/zenodo.18207621.

Vancouver

AKBABA CB, AKTAŞ B. Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu. ISPEC Journal of Agricultural Sciences. 2026;10(1):81-93. doi:10.5281/zenodo.18207621

BibTeX

@article{akbaba2026, author = {AKBABA, Can Berk and AKTAŞ, Bekir}, title = {Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu}, journal = {ISPEC Journal of Agricultural Sciences}, year = {2026}, volume = {10}, number = {1}, pages = {81--93}, doi = {10.5281/zenodo.18207621}, url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.18207621}, issn = {2717-7238} }

RIS

TY - JOUR AU - AKBABA, Can Berk AU - AKTAŞ, Bekir TI - Yozgat Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday Hat ve Ebeveynlerinin Karakterizasyonu JO - ISPEC Journal of Agricultural Sciences T2 - ISPEC Journal of Agricultural Sciences PY - 2026 DA - 2026/03/02 VL - 10 IS - 1 SP - 81 EP - 93 DO - 10.5281/zenodo.18207621 UR - https://doi.org/10.5281/zenodo.18207621 SN - 2717-7238 ER -

Licence

Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

May be shared and adapted with credit, for non-commercial purposes. Copyright © 2026 Yayımlanan makalenin telif hakları yazarına aittir..